नेपाल समाजवादी पाटीका अध्यक्ष रहेका डा. भट्टराईले माओवादीहरु विभाजित भएर कमजोर भएकै कारण मुद्दा चलाउने प्रयास भएको टिप्पणी गरे । ‘माओवादी जनयुद्धलाई अपराधीकरण गर्ने कोशिश भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘बहालवाला प्रधानमन्त्रीलाई मुद्दा लगाउने हो ? यो निहुँ खोजेको होइन ?’

अर्का नेता विप्लव झन कडारुपमा प्रस्तुत भए । उनले माओवादीलाई अपराधी बनाउने अधिकार लोकतन्त्रमा कसैलाई नभएको भन्दै त्यस्तो गर्नेलाई ठेगान लगाउने चेतावनी दिए । ‘प्रचण्डजी के गर्नुहुन्छ, उहाँको कुरा हो,’ विप्लवको आक्रोश पोखे, ‘तर माओवादीलाई अपराधी र हत्यारा भन्ने मान्छेलाई ठेगाउन लगाउने तागत हामीसँग छ । हामी ठेगान लगाइदिन्छौं ।’

तर निरन्तर विभाजन

१ फागुन २०५२ मा सुरु भएको सशस्त्र विद्रोह अन्त्य गर्दै १२ बुँदे समझेदारी र बृहत शान्ति सम्झौता गरेर शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आएको थियो । २०६४ मा भएको पहिलो संविधानसभा चुनावमा २२० (प्रत्यक्षतर्फ १२० सिटसहित) जित्दै पहिलो शक्ति बनेको माओवादी त्यसयता निरन्तर ओरालो लागेको छ ।

२०६९ सालमा मोहन वैद्यको नेतृत्वमा रामबहादुर थापा बादल, सीपी गजुरेल, नेत्रविक्रम चन्द लगायतका नेताहरु तत्कालीन एकीकृत नेकपा माओवादीबाट बाहिरिएका थिए । २०७० को दोस्रो संविधानसभा चुनावमा माओवादी तेस्रो दल बन्यो । २०७२ मा संविधान जारी भएपछि भट्टराईले माओवादी छाडे । त्यसयता बैद्यले नेतृत्व गरेको पार्टी फुट्यो, बैद्यबाट अलग भएर विप्लवले बनाएको पार्टी पनि फुट्यो । शान्ति प्रक्रियामा आएको १७ वर्षमा स–सानो समूहमा माओवादीहरु कति टुटफुट भए कुनै लेखाजोखा छैन ।

निरन्तरको विभाजनमा ‘रमाएका’ माओवादी नेताहरु द्वन्द्वकालीन मुद्दाको विषय आउनासाथ आफ्नो बचाउमा एकै ठाउँमा उभिन्छन् र फेरि एक हुनुपर्नेमा जोड दिन्छन् ।

‘हामी माओवादीहरु सबै एक ठाउँमा केन्द्रित हुन जरुरी छ’, माओवादी आन्दोलन एउटा ठूलो प्रवाहका रुपमा आएको र शान्ति प्रक्रियापछि विभिन्न भंगलातिर विभाजित भएको भन्दै प्रचण्डले भने, ‘अब फेरि ती भंगालाहरु एक ठाउँमा मिसिएर एउटा विशाल सागर बन्ने दिशातिर जाने समय आयो ।’

नेसपाका अध्यक्ष भट्टराईले त एक हुने विकल्प नै सुझाए । ‘विचार मिल्नेहरु एकै ठाउँमा आएर एउटै पार्टी बनाउ, विचारमा अलि फरक हुनेहरुको बीचमा मोर्चाबन्दी गरौं’, आफूले त मन बनाएर नजिकको साथीलाई समेत भनिसकेको भन्दै भट्टराईले भने, ‘त्यो पनि नहुने हो भने अहिले कार्यगत एकता गरौं ।’

विप्लव, धर्मेन्द्र बस्तोला लगायतका नेताहरुले पनि पूर्व माओवादीको एकतामा जोड दिए ।

तर उनीहरुले बाटो नै यस्तो रोजेका छन्, जसको मिलन तत्काल सम्भव देखिएको छैन । प्रचण्ड–बाबुराम अहिलेको चुनावी प्रतिस्पर्धाबाटै अगाडि बढ्न चाहन्छन् । दुबैले नेतृत्व गरेको दलका नेताहरुलेबीच पार्टी एकता गरेर माओवादी नाम छाड्ने, चुनाव चिन्ह नै परिर्वतन गर्नेसम्म छलफल चलिरहेको छ ।

मोहन बैद्य, विप्लव, धर्मेन्द्र बास्तोहरु भने प्रचण्ड–बाबुरामले हिँडेको बाटो नै हिड्न तयार छैनन् । माओवादी आन्दोलनकै तथ्यमा तोडमोड गरेको आरोप भट्टराईमाथि लगाएका बास्तोलाले ‘अपुरो क्रान्ति’का लागि मात्रै एकता हुने विचार राखे । ‘अहिले हामी सबै माओवादीहरु एक ठाउँमा हुन जरुरी छ, तर अगाडि जानको निम्ति,’ बास्तोलाले भने, ‘नेपालमा अधुरो रहेको सहिदको सपना पूरा गर्नको निम्ति । सहिदका सपना पूरा गर्ने भनेको नयाँ जनवादी क्रान्ति पूरा गर्ने । वैज्ञानिक समाजवादी क्रान्ति पूरा गर्ने कुरा हो ।’

विप्लवले पनि वैज्ञानिक समाजवादमा जानका लागि मात्र माओवादीहरुको एकता हुनुपर्ने बताए । ‘सबै माओवादीलाई एकै ठाउँमा ल्याउने हो, ल्याउनै पर्छ,’ आइतबारको कार्यक्रममा विप्लवले भने, ‘तर नयाँ विचारमा, नयाँ दृष्टिकोणमा ।’